حدیث روز
امام علی (ع) می فرماید : هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬ خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

افزونه جلالی را نصب کنید. 22 شوال 1443 Wednesday, 25 May , 2022 ساعت ×
آیا کافری که در حال تحقیق است معذور و مأجور می‌باشد؟
۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۱ - ۲۲:۵۰
شناسه : 19154
پ
پ

آیا در جهان کسی پیدا می‌شود که با دلیل عقلی کافر یا مشرک شده باشد؟!

بی‌تردید گوینده یا اصلاً مطلب را نفهمیده و یا به عمد چنین کلی‌گویی و مبهم گویی می‌نماید؛ و البته اگر این سخنانی که در کلیپ پخش شده را مستند به آیه مذکور نموده، آن آیه را نیز متوجه نشده است و یا به عمد ترجمه و تفسیر غلط نموده است!

 

اصل قضیه نیز از آن گوینده نیست، بلکه با توجه به این که “اصول دین تحقیقی است و تقلید در آن جایز نمی‌باشد”، از امیرالمؤمنین علیه السلام می‌پرسند: «اگر کسی حقیقتاً (صادقانه) در حال تحقیق باشد، اما قبل از رسیدن به نتیجه بمیرد، تکلیفش چه می‌شود؟»، ایشان می‌فرماید: «مأجور است»، یعنی به خاطر همّت و تحقیقش، نوعی اجر می‌برد.

●- اما، دقت فرمایید که دامنه‌ی پرسش بسیار وسیع است و هر فرضی را می‌توان پرسید و البته هر پرسشی نیز پاسخی دارد، اما این بدان معنا نیست که می‌تواند “مصداق” هم داشته باشد. به عنوان مثال، پرسیده می‌شود که «اگر دو یا چند خدا وجود داشته باشد چه می‌شد»؟ خداوند متعال خودش پاسخ می‌دهد که عالَم تباه و نابود می‌شود و دلیلش را نیز بیان می‌دارد، اما حقیقت این است که محال است دو یا چند خدا وجود داشته باشند.

حال سؤال از مرگ کافرِ در حال تحقیق و پیش از رسیدن به نتیجه قطعی نیز همین‌طور است؛ امام علیه السلام، پاسخ یک پرسش فرضی را بیان نمودند، اما این دلیل نمی‌شود که حتماً مصداق خارجی هم داشته باشد.

●- دقت نماییم که این فقط “شناخت وجود خدا و یکتایی او نیست که باید مستدل به براهین عقلی باشد، یعنی با براهین عقلی به اثبات رسد”، بلکه کفر و شرک نیز باید متکی به برهان و دلیل عقلی باشد. لذا در تمام طول حیات و در برزخ و قیامت، از مؤمن می‌پرسند: «از کجا فهمیدی که الله جلّ جلاله، خالق، ربّ و إله است؟ و از کافر می‌پرسند: «با کدام دلیل و برهان، کفر و شرک ورزیدی»؟!

بنابراین، اگر کسی مدعی شد که من به خداوند متعال و معاد ایمان دارم، باید دلیل عقلی داشته باشد و اگر کسی مدعی شد که من به توحید و معاد ایمان ندارم نیز باید دلیل عقلی داشته باشد.

●- بسیار خوانده و شنیده‌ایم که آدمی چه در دنیا و چه در آخرت، مقابل نعمات مسئول است، یعنی مورد سؤال واقع می‌شود که با آن نعمت چه کردی؟ و بالاترین نعمت، همین نعمت عقل شناختی می‌باشد. لذا خداوند متعال، نه تنها در مورد کفر و شرک می‌فرماید که دلیل عقلی بیاورید، بلکه حتی در مقابل هر ادعایی نیز می‌فرماید: «دلایل خود را بیاورید». مانند آیات زیر:

کفر و شرک: «‌أَمَّنْ یَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیدُهُ وَمَنْ یَرْزُقُکُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ» (النّمل، ۶۴)

ترجمه: [آن شریکان به حق هستند]، یا کسى که آفرینش را آغاز کرد، سپس آن را تجدید مى‌کند، و کسى که شما را از آسمان و زمین روزى مى‌دهد؛ آیا معبودى با خداست‌؟! بگو: «دلیل‌تان را بیاورید اگر راست مى‌گویید !»

ادعا: «وَقَالُوا لَنْ یَدْخُلَ الْجَنَّهَ إِلَّا مَنْ کَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْکَ أَمَانِیُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ» (البقره، ۱۱۱)

ترجمه: آنها گفتند: «هیچ کس، جز یهود یا نصارى، هرگز داخل بهشت نخواهد شد‌»، این (فقط) آرزوى آنهاست! بگو: «اگر راست مى‌گویید، دلیل خود را (بر این ادعا) بیاورید!»

هیچ دلیلی برای شرک وجود ندارد:

عقلی که به نور علم می‌بیند، خداشناس است.

نه تنها وجود حق تعالی، خالقیت، مالکیت، اولوهیت و ربوبیت او، به هزاران دلیل عقلی به اثبات می‌رسد، بلکه عالَم هستی، تماماً آیه و نشانه‌ی اوست و نشانه صاحب نشانه را نشان می‌دهد؛ اما کفر و شرک، مبتنی بر هیچ دلیل عقلی نمی‌باشد.

خداوند متعال در قرآن کریم، به آیات (نشانه‌هایی) از زمین و آسمان و هر چه در آنهاست، متذکر می‌شود و می‌فرماید: «اینها برای گروهی است که تعقل می‌کنند» – به نشانه‌های دیگری متذکر می‌گردد و می‌فرماید: «اینها برای گروهی است که تفکر می‌کنند» – آیات (نشانه‌های) دیگری را بیان نموده و می‌فرماید: «اینها نشانه برای اهل علم است»؛ چرا که تعقل، تفکر و تعلُّم (نگاه علمی و کسب علم)، نتیجه‌ای جز خداشناسی و توحید ندارد.

«إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْکِ الَّتِی تَجْرِی فِی الْبَحْرِ بِمَا یَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْیَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِیهَا مِنْ کُلِّ دَابَّهٍ وَتَصْرِیفِ الرِّیَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَیْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ» (البقره، ۱۶۴)

ترجمه: بى تردید در آفرینش آسمان‌ها و زمین و رفت و آمد شب و روز و کشتى هایى که در دریاها [با جابجا کردن مسافر و کالا] به سود مردم روانند و بارانى که خدا از آسمان نازل کرده و به وسیله آن زمین را پس از مردگى‌اش زنده ساخته و در آن از هر نوع جنبنده‌اى پراکنده کرده و گرداندن بادها و ابرِ مسخّر میان آسمان و زمین، نشانه‌هایى است [از توحید، ربوبیّت و قدرت خدا] براى گروهى که مى‌اندیشند (تعقل می‌کنند).

اما، نام بی‌اعتقاد را “کافر” گذاشته‌اند، و کافر یعنی کسی که حق را می‌پوشاند. یعنی عقل و قلب و علمش گواهی می‌دهند، اما او این حقایق را می‌پوشاند. او را “منکر” گفته‌اند، چون حقایق مشهود و معلوم را انکار می‌کند؛ و “مکذب” خطابش می‌کنند، چون به عمد حقایق را دروغ می‌خواند و تکذیب می‌کند.

المؤمنون ۱۱۷:

نمی‌توانیم باور کنیم که آن روحانی، حتی خواندن یک آیه به عربی یا ترجمه‌اش به فارسی را نمی‌داند و نمی‌فهمد، لذا اگر این آیه را دلیل بر مأجور بودن کفار آورده است، به عمد دروغ گفته است!

در این آیه، نه تنها هیچ بحثی از معذور و مأجور بودن کفار و مشرکین نیامده است، بلکه تصریح دارد که چون آنان هیچ دلیلی برای کفر و شرک‌شان ندارند، مورد سؤال قرار می‌گیرند و هرگز به فلاح نمی‌رسند. حال آیه را مجدد بخوانیم:

«وَمَنْ یَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ لَا بُرْهَانَ لَهُ بِهِ فَإِنَّمَا حِسَابُهُ عِنْدَ رَبِّهِ إِنَّهُ لَا یُفْلِحُ الْکَافِرُونَ» (المؤمنون، ۱۱۷)

ترجمه: و هر کس معبود دیگرى را با خدا بخواند، مسلّماً هیچ دلیلى بر آن نخواهد داشت، حساب او نزد پروردگارش خواهد بود؛ یقیناً کافران رستگار نخواهند شد!

نکته‌ی مهم:

دقت شود که در این آیه و آیات مشابه، هیچ بحثی از اثبات وجود خدا نیست، چرا که شکی در آن وجود ندارد، بلکه بحث از اتخاذ “إله”های کاذب و پرستش بی‌دلیلِ غیرِ خدا می‌باشد. یعنی وقتی عقل، فکر، علم و زمین و آسمان به یکتایی خالقیت و اولوهیت او گواهی می‌دهند، چرا دیگری [از بت و طاغوت زمان گرفته تا هوای نفس] را إله خود قرار دادی و بندگی، عبادت و اطاعت کردی؟ چرا آنان را مؤثر در وجود و برآورنده‌ی نیازهایت قلمداد کردی؟!

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت سایت اسلام اصیل، منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.