حدیث روز
امام علی (ع) می فرماید : هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬ خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

افزونه جلالی را نصب کنید. 4 ذو الحجة 1443 Tuesday, 5 July , 2022 ساعت ×
در گزارش‌های تاریخی چه اطلاعاتی در مورد غزوه بدر اولی بیان شده است؟
۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ - ۱۳:۴۰
شناسه : 19421
پ
پ

بر اساس گزارش منابع تاریخی، غیر از جنگ بدر معروفی که در قرآن نیز صریحا به نام آن اشاره شده است، قبل و بعد از آن، دو درگیری و لشکرکشی دیگر نیز در آن منطقه رخ داده است.

 

جنگ اول بدر

غزوه «بدر أولى»، یا غزوه «سفوان»[۱] که به غزوه «بدر صغیر» نیز شناخته می‌شود،[۲] در جمادى الآخر[۳] یا ربیع الأول[۴] سال دوم هجرت اتفاق افتاد.

این غزوه بعد از غزوه عشیره[۵] و قبل از جنگ بدر معروف اتفاق افتاد که بر این اساس، «غزوه بدر اولی» چهارمین لشکرگشی و رویارویی رسول خدا(ص) به شمار می‌رود؛[۶] اما بر اساس برخی از گزارش‌های دیگر این غزوه قبل از غزوه عشیره رخ داده[۷] و در نتیجه سومین غزوه آن‌حضرت(ص) به شمار می‌رود.

علت وقوع این غزوه

گروهی از قریش به سرکردگی کُرز بن جابر فِهری به گله‌ی اهالی مدینه حمله کرده و آن‌را به غارت بردند. رسول خدا(ص) پس از شنیدن این خبر، زید بن حارثه را در شهر مدینه جانشین خود قرار داد،[۸] پرچم سپاه را به دست امام علی(ع) سپرد.[۹] و قریش را تا منطقه‌ی سفوان که در ناحیه بدر بود تعقیب نمود، ولی در نهایت، مسلمانان با آنها روبرو نشده و به مدینه بازگشتند.[۱۰]

جنگ دوم بدر

این همان جنگ معروف بدر است که پیروزی چشمگیری نصیب مسلمانان شده و گزارش‌های فراوانی در مورد آن وجود دارد.

جنگ سوم بدر

و در نهایت سومین رویارویی در منطقه بدر با نام‌های «بدر الموعد»، «بدر الآخره»،[۱۱] «بدر الثالثه»[۱۲] و یا «بدر الصُغری»،[۱۳] شناخته می‌شود که در ذی‌القعده سال چهارم هجرت رخ داد.[۱۴] این غزوه از نظر زمانی مصادف با چهل و پنجمین ماه از هجرت رسول خدا(ص) به مدینه بود.[۱۵] البته برخی گزارش‌های تاریخی، وقوع این جنگ را در ماه شعبان سال سوم هجرت ذکر کرده‌اند.[۱۶]

از نظر زمانی غزوه بدر الموعد بعد از غزوه «بنی‌نضیر»[۱۷] و یا «ذات الرقاع»[۱۸] رخ داد.

دلیل این رویارویی آن بود که بعد از جنگ أحد، ابوسفیان برای انتقام جنگ بدر رو به مسلمانان کرده و گفت: وعده ما و شما سال دیگر در منطقه‌ی «بدر الصفراء» خواهد بود![۱۹]

بدر الصفرا بازاری بود که اعراب هرساله از اول تا هشتم ذی‌القعده در آن‌جا جمع می‌شدند و پس از آن به سرزمین‌‌های خود بازمی‌گشتند.

بعدها ابوسفیان در زمانی که وعده کرده بود، میلی برای رفتن به جنگ و رویارویی با مسلمانان را نداشت؛ از این‌رو به نعیم بن مسعود اشجعی گفت: امسال بر اثر خشک‌سالی مصلحت نیست به جنگ برویم. از طرفی هم دوست ندارم مسلمانان برای جنگ بیرون بیایند؛ اما اگر ما عازم نشویم، این امر سبب جرأت آنان بر ما خواهد شد. وی از نعیم خواست تا به مدینه برود و مسلمانان را از جنگ باز دارد. نعیم به مدینه رفت تا اهل مدینه را از بسیج ابوسفیان و قدرت سپاه او آگاه سازد. رسول خدا در جواب او فرمود: سوگند به آن کسی که جانم در دست او است، اگر حتی یک تن هم با من نیاید، خودم به تنهایی به آن‌جا خواهم رفت![۲۰]

پیامبر(ص) عبدالله بن رواحه[۲۱] یا عثمان بن عفان‏[۲۲] و یا عبدالله بن أبی ابن سلول انصاری[۲۳] را در مدینه به جای خود گذاشت و با هزار و پانصد نفر از مسلمانان[۲۴] به پرچم‌داری امام علی(ع)[۲۵] به منطقه بدر الصفراء رفت.

ابوسفیان نیز با قریش و دو هزار نفر و پنجاه اسب از مکه بیرون آمدند؛ امّا وقتی به منطقه «مجنّه»(مرّ الظّهران) رسیدند، به بهانه خشک‌سالی دستور داد تا سپاه قریش برگردد.[۲۶]

رسول خدا هشت روز در منطقه بدر الصفراء منتظر سپاه قریش ماند؛[۲۷] اما سپاه قریش به وعده‌گاه خود نرفت و جنگی رخ نداد و سرانجام سپاه اسلام بعد از شانزده روز به مدینه بازگشت.[۲۸]

برخی از مفسران معتقدند؛ بعضی از آیات قرآن در ارتباط با این غزوه نازل شده است:

«وَ لا تَهِنُوا فِی ابْتِغاءِ الْقَوْمِ…».[۲۹]،[۳۰]
«إِنْ یمْسَسْکمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَ تِلْک الْأَیامُ نُداوِلُها بَینَ النَّاسِ».[۳۱]، [۳۲]
«فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَهٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ لَمْ یمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللَّهِ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظیمٍ».[۳۳]، [۳۴]
«الَّذینَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکمْ…»،[۳۵] که گفته شده در مورد ابوسفیان[۳۶] و یا نعیم بن مسعود[۳۷] است.
در آیه «إِنَّما ذلِکمُ الشَّیطانُ یخَوِّفُ أَوْلِیاءَهُ…»،[۳۸] که بر اساس برخی تفاسیر، منظور از شیطان در این آیه، همان نعیم بن مسعود است.[۳۹]

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت سایت اسلام اصیل، منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.