حدیث روز
امام علی (ع) می فرماید : هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬ خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

افزونه جلالی را نصب کنید. 4 ذو الحجة 1443 Tuesday, 5 July , 2022 ساعت ×
عالم آل‌ محمد(ص) لقب کدام امام است؟
۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱ - ۲۱:۱۲
شناسه : 19446
پ
پ

بر اساس روایاتی که از رسول خدا(ص) و اهل‌بیت(ع) نقل شده است، منابع علم امامان معصوم(ع) از طریق پیامبر اکرم(ص)، ارتباط با فرشتگان، منابع مکتوب و مخصوصی که تنها در اختیار آن‌حضرات(ع) قرار دارد و الهام به دست می‌آید.[۱] از آن‌جا که امامان معصوم(ع) همه از منابع واحدی بهره‌مند می‌شوند، در نتیجه علم آنها نیز یکی است. بر این اساس می‌توان تمام ائمه(ع) را عالم آل‌محمد(ص) به شمار آورد. در همین راستا از ائمه چنین وارد شده است:

امام باقر(ع) از رسول خدا(ص) نقل می‌کند: حدیث آل‌محمد(ص) صعب و مستصعب(مشکل و سخت) است، جز فرشته مقرب یا پیامبر مرسل یا بنده‏ای که خدا دلش را به ایمان آزموده، به آن ایمان نمی‌آورد. پس هر حدیثی که از آل‌محمد(ص) به شما رسید و در برابر آن دل شما آرامش یافت و آن‌را آشنا دیدید، بپذیرید. و هر حدیثی را که دل شما آن‌را نپذیرفت، آن‌را به خدا و پیامبر(ص) و عالم آل‌محمد(ص) رد کنید…».[۲]
امام صادق‌(ع) در ذیل آیه‌ی «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»،[۳] فرمود منظور از «مَثَلُ نُورِهِ»، رسول خدا(ص)، «کمِشْکاهٍ»، سینه آن‌حضرت(ص)، «فِیها مِصْباحٌ»، مصباح نور علم، «الْمِصْباحُ فِی زُجاجَهٍ»، علم رسول خدا(ص) است که بر دل امام علی(ع) صادر شد… سپس آن‌حضرت(ع) فرمود «یوقَدُ مِنْ شَجَرَهٍ مُبارَکهٍ زَیتُونَهٍ لا شَرْقِیهٍ وَ لا غَرْبِیهٍ»، امام علی(ع) است که نه یهودی است و نه نصرانی. امام صادق(ع) در ادامه فرمود: «یکادُ زَیتُها یضِی‏ءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ»، نزدیک است که علم از سوی عالم از آل‌محمد(ص) صادر شود…».[۴]

مشخص است دو روایت بالا، عنوان «عالم آل محمد» را ویژگی تمام ائمه(ع) می‌دانند؛ اما با این وجود، بر اساس برخی از روایات، امام رضا(ع) به صورت خاص عالم آل‌محمد(ص) معرفی شده است:

امام کاظم(ع) به فرزندش، اسحاق فرمود: «برادر شما علی بن موسی(ع) عالم آل‌ محمد(ص) است، مسائل خود را از وی بپرسید، و مطالب او را نگهداری کنید. من از پدرم جعفر بن محمد(ع) مکرر شنیدم که فرمود: عالم آل ‌محمد(ص) در صلب و ذریه تو است، ای کاش من او را می‌دیدم، وی با امیرالمؤمنین(ع) همنام است».[۵]

نقل‌های دیگری نیز وجود دارد که در آنها از امام‌های دیگر هم با عنوان «عالم» و یا «عالم آل محمد» یاد شده است:

عبداللَّه بن نجاشی به مذهب زیدیه اعتقاد داشت. وی از عمار سجستانی خواست تا از امام صادق(ع) اجازه ملاقات بگیرد. آن‌حضرت(ع) در این ملاقات، کرامتی از خود نشان داده و خطاب به او فرمودند: به یاد می‌آوری روزی را که از مقابل عده‌‏ای می‌گذشتی و آب ناودان به لباس تو ترشح کرد. تو هم گفتی: نجس است و خود را با لباس‌‌هایت در نهری انداختی و بچه‏‌ها جمع شدند و بر تو خندیدند! چه چیزی تو را وادار کرد که آن کار را انجام دادی؟ عبداللَّه به عمار گفت: چرا این قضیه را به امام(ع) گفتی؟ عمار گفت: نه به خدا سوگند من به او خبر ندادم. وقتی که آنها از مجلس امام(ع) بیرون آمدند، عبدالله گفت: ای عمار! شهادت می‌دهم فقط ایشان عالم آل‌محمد(ص) است، نه کسی دیگر.[۶]
شقیق بلخی گفت: سالی به حج رفتم. در بین راه کراماتی از یک جوان دیدم که باعث تعجبم شد. بعد از مدتی آن‌جوان را در مکه دیدم که جماعتی اطراف او هستند و از او مسائل حلال و حرام را می‌پرسیدند. از اطرافیان خود پرسیدم: این جوان کیست و نامش چیست؟ گفتند: او ابو ابراهیم، عالم آل‌محمّد(ص)، موسی‌ بن جعفر(ع) است.[۷]

بر اساس برخی از روایات، مشخص می‌شود که برای رعایت تقیه، راویان حدیث به جای استفاده از نام اصلی آن‌حضرات، از القابی؛ مانند عالم استفاده می‌کردند؛ که در بیشتر موارد، مراد از لقب «العالم»، وجود مقدس امام کاظم(ع) است.[۸]

[۱]. «منابع علم امام (ع)»، ۳۰۲۴.

[۲]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ۱، ص ۴۰۱، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.

[۳]. نور، ۳۵.

[۴]. شیخ صدوق، محمد بن علی‏، توحید، محقق، مصحح، حسینی، هاشم‏، ص ۱۵۷ – ۱۵۸، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۹۸ق. شبیه این روایت با کمی تغییر از امام باقر(ع) نیز صادر شده است؛ همان، ص ۱۵۸.

[۵]. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ص ۳۲۸، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۹۰ق

[۶]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۴۷، ص ۱۵۳ – ۱۵۴، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.

[۷]. طبری آملی، محمد بن جریر، دلائل الامامه، ص ۳۱۹، قم، بعثت، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.

[۸]. خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایه الکبری، ص ۳۱۳، بیروت، البلاغ، ۱۴۱۹ق؛ اعلام الوری بأعلام الهدی، ص ۳۵۵؛ ر. ک: «لقب عالم برای امام کاظم(ع) و فقیه برای امام هادی(ع)»، ۱۰۸۲۰۲.

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت سایت اسلام اصیل، منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.